# Bệnh đầu vàng tôm (Yellowhead disease)

> Tác nhân: Virus Yellow head virus (YHV) - họ Roniviridae

Nguồn: [www.thanh.bsp.vn](https://www.thanh.bsp.vn/tra-cuu-benh/dau-vang-tom/)

Cây trồng & thủy sản: Tôm sú, Tôm thẻ chân trắng.

## Mô tả

Bệnh **đầu vàng** (Yellowhead disease - YHD) do virus *Yellow head virus* (YHV) gây ra, thuộc họ *Roniviridae*, chi *Okavirus*, loài *Okavirus flavicapitis*. YHV là virus RNA sợi đơn dương (+ssRNA), có họ hàng với virus corona và virus arterivirus. Bệnh được báo cáo lần đầu tại **Thái Lan năm 1990**, và một virus họ hàng là Gill-associated virus (GAV) được phát hiện năm 1995 tại các trại tôm Australia.

### Triệu chứng lâm sàng

- Gan tụy và vùng đầu ngực chuyển màu **vàng nhạt hoặc trắng đục**
- Trước khi chết, tôm có giai đoạn ăn bất thường nhiều rồi đột ngột bỏ ăn
- Tôm hấp hối tập trung gần bờ ao, bơi lờ đờ trên mặt nước
- Tôm chết nhanh trong **2-4 ngày** sau khi xuất hiện triệu chứng
- Màu vỏ đỏ sẫm hoặc tái nhợt, ruột rỗng, vỏ mềm

### Tính bệnh học và đường lây lan

YHV nhiễm vào mô biểu mô và mô liên kết, bao gồm mang, tuyến râu, mô tạo máu và biểu mô ruột. Bệnh lây lan qua đường miệng (ăn tôm bệnh, động vật trung gian), qua nước và qua giáp xác trung gian. Bệnh lây ngang rất nhanh trong ao.

### Tác hại

Bệnh **cực kỳ nguy hiểm và lây lan nhanh**: các đợt bùng phát đã quét sạch toàn bộ tôm trong nhiều trại chỉ trong vài ngày, chủ yếu trên tôm sú (*Penaeus monodon*). Bệnh được xếp vào danh mục **bệnh phải báo cáo** (OIE/WOAH).

## Biện pháp phòng trừ

- Dùng tôm giống đã **kiểm tra PCR YHV** âm tính trước khi thả
- Xử lý nước và đáy ao kỹ; diệt động vật trung gian (cua, ghẹ, giáp xác nhỏ) bằng vôi trước khi thả giống
- Không xả nước ao bệnh ra môi trường tự nhiên; thu hoạch sớm và xử lý ao khi phát hiện bệnh
- Kiểm soát mật độ nuôi, tránh stress do thay đổi môi trường đột ngột
- Bổ sung men vi sinh, vitamin C và beta-glucan vào thức ăn để tăng đề kháng
- Tuân thủ kiểm dịch khi vận chuyển tôm giống giữa các vùng

## Nguồn trích dẫn

Wikipedia contributors. (2026, May 28). Yellowhead disease. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Yellowhead_disease