# Bệnh đẹn mang tôm (gill fouling)

> Tác nhân: Sinh vật lông bờm Zoothamnium sp. (Ciliophora) và vi khuẩn bám kèm

Nguồn: [www.thanh.bsp.vn](https://www.thanh.bsp.vn/tra-cuu-benh/den-mang-tom/)

Cây trồng & thủy sản: Tôm sú, Tôm thẻ chân trắng.

## Mô tả

Bệnh **đẹn** hay bệnh bám sinh vật trên mang do sinh vật lông bờm *Zoothamnium* sp. (ngành Ciliophora, trùng lông) bám thành quần thể trên mang tôm, thường kết hợp với vi khuẩn và tảo bám kèm theo. Đây không phải bệnh do một tác nhân duy nhất mà là hội chứng bám sinh vật (fouling) trên mang.

### Triệu chứng

- Trên mang tôm thấy lớp bám màu nâu, trắng xám hoặc nâu sẫm dạng sợi hoặc lớp nhầy, gọi là "đẹn"
- Mang bị bám dày làm giảm diện tích trao đổi khí, tôm thiếu oxy, ngoi lên mặt nước, thở nhanh
- Tôm bỏ ăn, tăng trưởng chậm, vỏ sẫm màu
- Bệnh nặng: mang teo, hoại tử, tôm chết do ngạt

### Điều kiện phát triển

Chất lượng nước kém, chất hữu cơ lơ lửng cao, bùn đáy nhiều, mật độ vi khuẩn cao, thoát nước kém và thiếu sục khí. Nhiệt độ nước cao và độ mặn thấp thường làm bệnh nặng hơn.

### Tác hại

Giảm hô hấp và tăng trưởng, tăng tỷ lệ chết, tôm mất giá trị thương phẩm do vỏ sẫm và cỡ nhỏ. Bệnh nặng có tỷ lệ chết **15-30%** trong ao bị nhiễm.

## Biện pháp phòng trừ

- Cải thiện chất lượng nước: thay nước định kỳ, giảm bùn đáy, tăng cường sục khí để tăng oxy hòa tan
- Giảm lượng thức ăn thừa, dùng đĩa ăn theo dõi khẩu phần
- Xử lý bằng **formalin** (25-30 ppm) hoặc **BKC** liều nhẹ theo hướng dẫn, kết hợp thay nước sau xử lý
- Bổ sung men vi sinh để phân hủy chất hữu cơ trong ao
- Quản lý mật độ nuôi phù hợp, tránh quá tải công suất lọc

## Nguồn trích dẫn

Wikipedia contributors. (2026, February 18). Zoothamnium. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Zoothamnium