# Bệnh EHP tôm (vi bào tử)

> Tác nhân: Vi bào tử Enterocytozoon hepatopenaei (Microsporidia)

Nguồn: [www.thanh.bsp.vn](https://www.thanh.bsp.vn/tra-cuu-benh/ehp-tom/)

Cây trồng & thủy sản: Tôm sú, Tôm thẻ chân trắng.

## Mô tả

Bệnh **EHP** do vi bào tử (microsporidian) *Enterocytozoon hepatopenaei* gây ra, ký sinh trong tế bào biểu mô ống gan tụy của tôm thẻ chân trắng và tôm sú. Đây là bệnh ký sinh nguy hiểm trong nuôi tôm châu Á, gây thiệt hại kinh tế lớn do làm tôm chậm tăng trưởng dù tỷ lệ chết thường không cao.

### Triệu chứng

- Tôm lớn chậm, cỡ tôm phân tán rõ rệt trong cùng ao (còi, không đồng đều)
- Vỏ mềm, gan tụy nhạt, ruột rỗng hoặc ít thức ăn
- Tôm vẫn ăn nhưng tăng trưởng rất kém, tỷ lệ sống có thể bình thường
- Quan sát giải phẫu thấy ống gan tụy teo và chứa bào tử vi bào tử

### Tính bệnh học

Vi bào tử ký sinh trong tế bào biểu mô ống gan tụy (hepatopancreas), phá hủy khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Bào tử được đào thải ra môi trường qua phân tôm bệnh. Chẩn đoán xác định bằng PCR, LAMP hoặc soi mô bệnh học (histology).

### Đường lây lan

Lây ngang qua bào tử trong nước, bùn đáy và thức ăn; tôm ăn thịt đồng loại (cannibalism) là con đường lây quan trọng. Bào tử bền vững trong môi trường nước và trầm tích. Đây không phải bệnh lây dọc chủ yếu từ mẹ sang con.

### Tác hại

Thiệt hại kinh tế lớn do mất tăng trưởng: thu hoạch muộn, cỡ tôm nhỏ, không đạt chuẩn xuất khẩu. Bệnh thường bị bỏ sót vì không có tỷ lệ chết cao.

## Biện pháp phòng trừ

- Dùng tôm giống đã **kiểm tra PCR EHP** âm tính trước khi thả
- Xử lý ao kỹ: phơi khô đáy ao, bón vôi nông nghiệp, diệt sạch bùn đáy và tạp chất hữu cơ
- Không xả nước ao nhiễm ra ao khác; quản lý nước riêng biệt từng ao
- Kiểm soát mật độ nuôi, giảm tôm ăn thịt đồng loại bằng cách cho ăn đủ
- Bổ sung men vi sinh và enzyme tiêu hóa để cải thiện hấp thu dinh dưỡng
- Theo dõi cỡ tôm định kỳ, nếu phát hiện còi thì kiểm tra PCR ngay

## Nguồn trích dẫn

Wikipedia contributors. (2025, October 1). Microsporidiosis. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Microsporidiosis