# Héo đỏ chuối (bệnh Moko)

> Tác nhân: Vi khuẩn Ralstonia solanacearum

Nguồn: [www.thanh.bsp.vn](https://www.thanh.bsp.vn/tra-cuu-benh/heo-do-chuoi/)

Cây trồng & thủy sản: Chuối.

## Mô tả

Bệnh **héo đỏ** hay bệnh Moko do vi khuẩn *Ralstonia solanacearum* gây ra, là bệnh vi khuẩn nguy hiểm trên cây chuối và chuối nấu. Vi khuẩn xâm nhập qua rễ, vết thương hoặc côn trùng trung gian, sau đó lan trong mạch dẫn (mạch nhựa) làm cây héo và chết. Bệnh được ghi nhận nhiều ở châu Mỹ nhiệt đới và một số vùng trồng chuối châu Á.

### Triệu chứng

- Lá già chuyển vàng từ mép lá vào trong, sau héo và gập xuống
- Cắt ngang thân hoặc buồng chuối thấy mạch nhựa và mô chuyển màu nâu đỏ đến đen
- Quả non héo, nhựa đen chảy ra, quả chín sớm bất thường và thối
- Cây có thể chết nhanh trong 2-4 tuần sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên

### Điều kiện phát triển

Đất ẩm, nhiệt độ ấm, thoát nước kém. Vi khuẩn lây lan qua dụng cụ cắt tỉa dính dịch bệnh, qua côn trùng (bọ, ruồi) hút nhựa cây bệnh, và qua cây giống mang mầm bệnh. Một khi vào vườn, bệnh lây nhanh qua hệ thống chồi (mats).

### Tác hại

Thiệt hại rất lớn, có thể mất **toàn bộ cây trong bụi bệnh**. Vườn bị nhiễm nặng phải phá bỏ và không trồng chuối lại nhiều năm.

## Biện pháp phòng trừ

- Phát hiện bệnh: nhổ và tiêu hủy toàn bộ bụi cây bệnh, bao gồm cả rễ và chồi, xử lý hố bằng vôi hoặc formalin
- Khử trùng dụng cụ cắt tỉa bằng dung dịch chloramine hoặc nước tẩy clo sau mỗi cây, đặc biệt khi làm vườn bị bệnh
- Kiểm soát côn trùng trung gian (bọ, ruồi hút nhựa) bằng bẫy hoặc thuốc
- Dùng cây giống sạch bệnh, không mang giống từ vùng nhiễm về
- Trồng luân canh cây khác ít nhất 2-3 năm trên đất nhiễm bệnh
- Cải thiện thoát nước, tránh để đất ngập úng lâu ngày

## Nguồn trích dẫn

Wikipedia contributors. (2025, November 3). Ralstonia solanacearum. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Ralstonia_solanacearum