# Bệnh hoại tử gan tụy cấp tôm (AHPND)

> Tác nhân: Vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus (mang plasmid gây độc PirA/PirB)

Nguồn: [www.thanh.bsp.vn](https://www.thanh.bsp.vn/tra-cuu-benh/hoai-tu-gan-tuy-cap/)

Cây trồng & thủy sản: Tôm sú, Tôm thẻ chân trắng.

## Mô tả

Bệnh **hoại tử gan tụy cấp** (Acute Hepatopancreatic Necrosis Disease - AHPND), còn gọi là Early Mortality Syndrome (EMS), do vi khuẩn *Vibrio parahaemolyticus* mang plasmid gây độc tố (PirA/PirB-like toxins) gây ra. Bệnh phát hiện lần đầu tại Trung Quốc năm 2009.

### Triệu chứng

- Gan tụy teo nhạt hoặc sưng to, màu chuyển từ nâu đậm sang nhạt hoặc trắng đục
- Ruột rỗng, vỏ mềm, tôm yếu, bơi lờ đờ
- Tôm chết hàng loạt trong **20-30 ngày đầu nuôi** (giai đoạn PL15-PL45)
- Tỷ lệ chết có thể lên **70-100%**

### Tính bệnh học

Vi khuẩn sản xuất độc tố phá hủy tế bào gan tụy (hepatopancreas), làm mất khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Gan tụy bị hoại tử thành từng vùng, sau đó lan rộng.

### Điều kiện phát triển

Mật độ vi khuẩn *Vibrio* cao trong ao (trên 104 CFU/ml nước), đáy ao bẩn, thức ăn thừa nhiều, chất lượng nước kém. Nhiệt độ nước 28-32°C là tối ưu cho vi khuẩn.

## Biện pháp phòng trừ

- Xử lý đáy ao kỹ: phơi khô 7-10 ngày, bón vôi nông nghiệp (20-30 kg/100 m2)
- Dùng tôm giống sạch bệnh, **kiểm tra PCR *Vibrio*** trước khi thả
- Bổ sung men vi sinh (*Bacillus* sp.) định kỳ để cạnh tranh với *Vibrio*
- Kiểm soát lượng thức ăn, không cho ăn thừa, dùng đĩa ăn theo dõi
- Bổ sung **beta-glucan**, **vitamin C** vào thức ăn
- Khi phát hiện bệnh: giảm lượng ăn 30-50%, bổ sung men vi sinh liều cao

## Nguồn trích dẫn

Wikipedia contributors. (2025, December 8). White spot syndrome. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/White_spot_syndrome