# Nấm hồng

> Tác nhân: Nấm Corticium salmonicolor Berk. & Broome (tên đồng nghĩa: Erythricium salmonicolor, Phanerochaete salmonicolor)

Nguồn: [www.thanh.bsp.vn](https://www.thanh.bsp.vn/tra-cuu-benh/nam-hong/)

Cây trồng & thủy sản: Sầu riêng, Thanh long, Mít, Cà phê.

## Mô tả

Bệnh **nấm hồng** (hay còn gọi là mốc hồng) là một trong những bệnh hại thân cành nguy hiểm và phổ biến hàng đầu trên cây ăn trái thân gỗ (đặc biệt là sầu riêng, mít, cây có múi) và cây công nghiệp (cà phê, cao su). Nấm chuyên ký sinh trên lớp vỏ cây, hút cạn nhựa và dinh dưỡng, làm tắc nghẽn mạch dẫn khiến cành bị khô nứt vỏ, vàng rụng lá và chết khô từng cành, làm suy kiệt toàn bộ khung tán nếu không can thiệp kịp thời.

### Đối tượng ký chủ phổ biến

Nấm *Corticium salmonicolor* có phổ ký chủ rất rộng, tấn công và lây lan nhanh chóng qua nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế:
- **Cây ăn trái:** Sầu riêng, mít, cây có múi (cam, bưởi, quýt, chanh), mãng cầu, chôm chôm, nhãn...
- **Cây công nghiệp:** Cà phê, cao su, điều, hồ tiêu.
- **Khả năng lây nhiễm chéo:** Bào tử nấm có thể theo gió và giọt bắn nước mưa lây truyền chéo rất dễ dàng giữa các vườn trồng xen canh hoặc liền kề như cao su, cà phê sang sầu riêng và mít.

### Dấu hiệu nhận biết đặc trưng qua các giai đoạn

Nấm hồng thường khu trú tại mặt trên của các cành già, vị trí các chạc ba, chạc tư rậm rạp bên trong tán cây nơi khuất ánh sáng và đọng ẩm. Do đó, nếu chỉ quan sát lướt qua từ dưới đất lên thì rất khó phát hiện ở giai đoạn đầu:
- **Giai đoạn khởi phát (Tơ nấm trắng):** Trên bề mặt vỏ cành xuất hiện một lớp màng tơ nấm mỏng màu trắng đục, bò lan rải rác xung quanh lớp biểu bì vỏ.
- **Giai đoạn phát triển mạnh (Lớp phấn hồng đặc trưng):** Vết bệnh chuyển dần sang màu hồng nhạt hoặc cam nhạt đặc trưng, bao phủ toàn bộ chu vi vỏ cành như một lớp bột phấn mịn.
- **Giai đoạn hoại tử và nứt vỏ (Gai nấm & chết cành):**
Từ các khe nứt của vỏ cành bệnh, nấm hình thành các mụn nhỏ hoặc gai màu hồng lồi lên (ổ bào tử nấm).
- Lớp vỏ bị nấm ăn cạn nhựa sẽ thâm đen, khô nứt nẻ và bong tróc từng mảng, làm lộ phần gỗ bên trong.
- Mạch dẫn (liber và xylem) bị phá hủy hoàn toàn làm ngừng trệ sự lưu chuyển nước và dưỡng chất. Toàn bộ phần lá phía trên cành bệnh bị vàng úa, rụng lác đác rồi khô rụi và chết hẳn cả cành.

### Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh

Sự bùng phát của bệnh nấm hồng là kết quả từ sự tương tác giữa mầm bệnh và điều kiện tiểu khí hậu vườn cây:
- **Điều kiện thời tiết thuận lợi:** Nấm sinh sôi mạnh nhất vào mùa mưa dầm liên tục, những ngày có sương mù ẩm ướt kéo dài, độ ẩm không khí vượt trên 85% và nhiệt độ ấm áp dao động trong khoảng 18 - 32°C.
- **Phương thức phát tán:** Bào tử nấm phát tán cực kỳ nhanh chóng và lan rộng qua những cơn gió lốc và giọt bắn nước mưa.
- **Tác động từ kỹ thuật canh tác:**
Vườn trồng mật độ quá dày đặc, không cắt tỉa cành định kỳ khiến bộ khung tán giao nhau rậm rạp, thiếu thông thoáng và thiếu ánh sáng mặt trời chiếu rọi vào thân cành.
- Bón thừa phân đạm hóa học (N) làm mô vỏ cành non mềm yếu, trong khi thiếu hụt Kali, Canxi và Silic làm giảm độ dày của thành tế bào.
- Vườn thiếu hệ thống thoát nước, đất ngập úng làm hệ rễ suy yếu, tạo điều kiện cho nấm xâm nhiễm dễ dàng.

### Tác hại đối với năng suất và tuổi thọ cây

Bệnh chủ yếu gây hiện tượng "chết từng cành", làm mất các cành mang trái cấp 1 và cấp 2, giảm mạnh năng suất từ **20% đến 50%**. Nếu để bệnh phát triển tự do, khung tán cây sẽ bị xơ xác, cây suy kiệt nghiêm trọng, giảm tuổi thọ kinh tế của vườn và về lâu dài có thể dẫn đến chết toàn cây.

## Biện pháp phòng trừ

Để quản lý hiệu quả bệnh nấm hồng và bảo vệ bộ khung tán bền vững, bà con nên kết hợp đồng thời giữa biện pháp vệ sinh vườn cơ học, sử dụng thuốc đặc trị diệt mầm bệnh và bồi dưỡng phục hồi hệ rễ cây trồng.

### 1. Biện pháp canh tác và vệ sinh vườn tược (Phòng ngừa từ gốc)

- **Tỉa cành tạo tán thông thoáng:** Sau mỗi đợt thu hoạch, cần khẩn trương cắt tỉa bỏ các cành vô hiệu, cành tăm, cành mọc sát mặt đất và cành khuất sáng trong lòng tán để ánh nắng xuyên sâu vào tận các chạc cành chính.
- **Cắt bỏ và tiêu hủy cành nhiễm bệnh:** Đối với những cành nhỏ đã bị nấm bao bọc vòng quanh vỏ và cành chết khô, cần cắt bỏ sâu xuống dưới vị trí vết bệnh từ 5 - 10 cm, thu gom sạch sẽ đem ra xa vườn để đốt hoặc chôn sâu khử vôi nhằm triệt tiêu nguồn bào tử phát tán.
- **Dinh dưỡng cân đối, tránh thừa đạm:** Hạn chế bón nhiều phân đạm vô cơ trong mùa mưa bão; bổ sung đầy đủ Lân, Kali, Canxi, Magie và vi lượng Bo - Kẽm giúp vách tế bào vỏ cành dày dặn, cứng cáp, tăng sức đề kháng tự nhiên.
- **Quản lý thoát nước tốt:** Khơi thông mương rãnh thoát nước mặt liếp, tránh để vườn ngập úng làm ngạt rễ, giúp cây luôn giữ vững sức sinh trưởng tốt.

### 2. Biện pháp hóa học và xử lý thuốc đặc trị

- **Xử lý vết bệnh cục bộ trên thân cành (Quét thuốc đậm đặc):**
Dùng bàn chải hoặc dao cạo nhẹ lớp biểu bì nấm hồng trên vỏ cành bị bệnh (tránh phạm sâu vào phần gỗ lành).
- Pha đậm đặc các dòng thuốc gốc Đồng siêu mịn (như **Cuprous Oxide / Norshield**, **Copper Hydroxide**) hoặc hỗn hợp thuốc trừ nấm có tính thẩm thấu mạnh quét trực tiếp phủ kín lên vết bệnh 1 - 2 lần cách nhau 7 ngày để làm khô vết bệnh nhanh chóng.

- **Phun phòng ngừa toàn bộ tán cành khi mưa dầm:**
Khi thời tiết bước vào mùa mưa ẩm độ cao, tiến hành phun sương ướt đẫm thân cành, mặt trên các chạc cành và toàn bộ tán lá bằng các hoạt chất đặc trị nấm hồng: **Cuprous Oxide**, **Hexaconazole**, **Validamycin**, **Azoxystrobin + Difenoconazole** hoặc **Tebuconazole**.
- Nên phun ướt kỹ vào các chạc 2, chạc 3 bên trong lòng tán - nơi nấm thường khu trú kín đáo.

### 3. Phục hồi bộ rễ và dưỡng cây khỏe mạnh sau bệnh

- **Kích thích tái tạo rễ tơ:** Sau khi đã dập tắt vết bệnh trên cành, sử dụng phân bón hữu cơ sinh học giàu **Acid Humic / Fulvic** kết hợp nấm đối kháng tưới quanh vùng rễ non để kích thích rễ tơ phát triển cực mạnh, tái tạo khả năng hấp thu dinh dưỡng cho cây.
- **Nuôi dưỡng cơi đọt và cành mới:** Phun bón lá trung vi lượng và dưỡng chất hữu cơ để cây mau bung các chồi nách khỏe mạnh, bù đắp diện tích quang hợp đã mất do cành bệnh bị khô tỉa.

## Nguồn trích dẫn

Hoptrisummit. (n.d.). Bệnh nấm hồng trên cây trồng: Nguyên nhân, dấu hiệu & cách phòng trị. hoptrisummit.com. https://www.hoptrisummit.com/tin-tuc/tin-nong-nghiep/nam-hong