Nấm hồng

Bệnh nấm hồng (hay còn gọi là mốc hồng) là một trong những bệnh hại thân cành nguy hiểm và phổ biến hàng đầu trên cây ăn trái thân gỗ (đặc biệt là sầu riêng, mít, cây có múi) và cây công nghiệp (cà phê, cao su). Nấm chuyên ký sinh trên lớp vỏ cây, hút cạn nhựa và dinh dưỡng, làm tắc nghẽn mạch dẫn khiến cành bị khô nứt vỏ, vàng rụng lá và chết khô từng cành, làm suy kiệt toàn bộ khung tán nếu không can thiệp kịp thời.

Đối tượng ký chủ phổ biến

Nấm Corticium salmonicolor có phổ ký chủ rất rộng, tấn công và lây lan nhanh chóng qua nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế:

• Cây ăn trái: Sầu riêng, mít, cây có múi (cam, bưởi, quýt, chanh), mãng cầu, chôm chôm, nhãn...
• Cây công nghiệp: Cà phê, cao su, điều, hồ tiêu.
• Khả năng lây nhiễm chéo: Bào tử nấm có thể theo gió và giọt bắn nước mưa lây truyền chéo rất dễ dàng giữa các vườn trồng xen canh hoặc liền kề như cao su, cà phê sang sầu riêng và mít.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng qua các giai đoạn

Nấm hồng thường khu trú tại mặt trên của các cành già, vị trí các chạc ba, chạc tư rậm rạp bên trong tán cây nơi khuất ánh sáng và đọng ẩm. Do đó, nếu chỉ quan sát lướt qua từ dưới đất lên thì rất khó phát hiện ở giai đoạn đầu:

• Giai đoạn khởi phát (Tơ nấm trắng): Trên bề mặt vỏ cành xuất hiện một lớp màng tơ nấm mỏng màu trắng đục, bò lan rải rác xung quanh lớp biểu bì vỏ.
• Giai đoạn phát triển mạnh (Lớp phấn hồng đặc trưng): Vết bệnh chuyển dần sang màu hồng nhạt hoặc cam nhạt đặc trưng, bao phủ toàn bộ chu vi vỏ cành như một lớp bột phấn mịn.
• Giai đoạn hoại tử và nứt vỏ (Gai nấm & chết cành):
  • Từ các khe nứt của vỏ cành bệnh, nấm hình thành các mụn nhỏ hoặc gai màu hồng lồi lên (ổ bào tử nấm).
  • Lớp vỏ bị nấm ăn cạn nhựa sẽ thâm đen, khô nứt nẻ và bong tróc từng mảng, làm lộ phần gỗ bên trong.
  • Mạch dẫn (liber và xylem) bị phá hủy hoàn toàn làm ngừng trệ sự lưu chuyển nước và dưỡng chất. Toàn bộ phần lá phía trên cành bệnh bị vàng úa, rụng lác đác rồi khô rụi và chết hẳn cả cành.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh

Sự bùng phát của bệnh nấm hồng là kết quả từ sự tương tác giữa mầm bệnh và điều kiện tiểu khí hậu vườn cây:

• Điều kiện thời tiết thuận lợi: Nấm sinh sôi mạnh nhất vào mùa mưa dầm liên tục, những ngày có sương mù ẩm ướt kéo dài, độ ẩm không khí vượt trên 85% và nhiệt độ ấm áp dao động trong khoảng 18 - 32°C.
• Phương thức phát tán: Bào tử nấm phát tán cực kỳ nhanh chóng và lan rộng qua những cơn gió lốc và giọt bắn nước mưa.
• Tác động từ kỹ thuật canh tác:
  • Vườn trồng mật độ quá dày đặc, không cắt tỉa cành định kỳ khiến bộ khung tán giao nhau rậm rạp, thiếu thông thoáng và thiếu ánh sáng mặt trời chiếu rọi vào thân cành.
  • Bón thừa phân đạm hóa học (N) làm mô vỏ cành non mềm yếu, trong khi thiếu hụt Kali, Canxi và Silic làm giảm độ dày của thành tế bào.
  • Vườn thiếu hệ thống thoát nước, đất ngập úng làm hệ rễ suy yếu, tạo điều kiện cho nấm xâm nhiễm dễ dàng.

Tác hại đối với năng suất và tuổi thọ cây

Bệnh chủ yếu gây hiện tượng "chết từng cành", làm mất các cành mang trái cấp 1 và cấp 2, giảm mạnh năng suất từ 20% đến 50%. Nếu để bệnh phát triển tự do, khung tán cây sẽ bị xơ xác, cây suy kiệt nghiêm trọng, giảm tuổi thọ kinh tế của vườn và về lâu dài có thể dẫn đến chết toàn cây.